Pielęgniarki mogą orzekać o niezdolności do samodzielnej egzystencji, ale nie mają uprawnień do wystawiania zaświadczeń o niezdolności do pracy (tzw. L4), nowy przepis wejdzie w życie 13 kwietnia 2026 r. – informuje Naczelna Izba Pielęgniarek i Położnych w związku z licznymi zapytaniami oraz sprzecznymi informacjami odnoszącymi się do zmiany ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych i niektórych innych ustaw.
7 stycznia 2026 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej podpisał ustawę o zmianie ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych i niektórych innych ustaw. Celem nowelizacji jest m.in. dopuszczenie innych zawodów medycznych, w tym pielęgniarek, do wydawania orzeczeń o niezdolności do samodzielnej egzystencji, przy zachowaniu nadzoru i ustaleniu wymaganych kwalifikacji. Nowelizacja wprowadza m.in. zmianę do ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 15) polegającą na dodaniu pkt 6a w art. 4 ust. 1 ustawy, w brzmieniu: „6a) orzekaniu o niezdolności do samodzielnej egzystencji, o której mowa w art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1749).”
Przesłanki do orzeczenia niezdolności do samodzielnej egzystencji zostały określone w art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tymi przepisami niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeka się w przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu
powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Zapis dodający pkt 6a do art. 4 ust. 1 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej wejdzie w życie w dniu 13 kwietnia 2026 r., tj. po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw.
Reasumując, nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw nie wprowadza uprawnienia pielęgniarek do wystawiania zwolnień lekarskich. Zmiany dotyczą wyłącznie możliwości orzekania przez pielęgniarki o niezdolności do samodzielnej egzystencji, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i przy zachowaniu ustawowych przesłanek oraz nadzoru. Nowe regulacje stanowią rozszerzenie kompetencji zawodowych pielęgniarek w zakresie orzecznictwa, a nie w zakresie orzecznictwa czasowej niezdolności do pracy.
Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych podejmuje działania, aby pielęgniarki mogły uzyskać uprawnienia do wystawiania zaświadczenia o niezdolności do pracy e-ZLA (tzw. L4).
